Khoa Văn học và Ngôn ngữ

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Văn học Việt Nam Những câu chuyện thời hậu chiến (*)

Những câu chuyện thời hậu chiến (*)

Email In

Hầu hết 20 truyện ngắn trong tập sách này của Nguyễn Hồ đều có nhan đề giản dị, thậm chí đơn giản nữa (Cậu Ba, Chị tôi, Chú Năm tôi, Tài Em Sún, Bạn già, Hẻm sâu…), nhưng câu chuyện và tình ý thì không hề đơn giản. Nếu lấy ngày 30-4-1975 làm mốc, phần lớn chất liệu của các câu chuyện diễn ra ở thời hậu chiến, nhưng vẫn giữ đường dây liên lạc và được soi sáng, cắt nghĩa qua những tấm gương hy sinh trong thời chiến. Bông hồng nhung là sự đền bù cho mất mát của một gia đình, tuy muộn màng nhưng kỳ diệu như trong một giấc mơ. Mùa mắm còng, Chú Năm tôi, Giai điệu nhớ kết nối các thế hệ, kết nối quá khứ và tương lai bằng tình yêu và sự cảm thông. Chân dung vô hình, truyện ngắn được chọn làm nhan đề chung cho cả tập, thấm đẫm chất lý tưởng mà trong sáng, chân thật như những khung hình Nguyễn Chiến để lại. Người phóng viên nhiếp ảnh chiến tranh đó “đi chụp hình khắp người ta mà rốt cuộc, một cái hình riêng cho mình thì không có”. Bởi lẽ, “lúc cầm máy ảnh, ống kính của chúng tôi chỉ hướng về phía trước. Phía trước có sức hút kỳ diệu đến nỗi chẳng ai nghĩ đến việc quay ngược ống kính về phía chân dung mình.” (tr. 269). Bức chân dung tinh thần mà người nghệ sĩ đó để lại chỉ có thể nhận ra ở giữa những người thân yêu và đồng đội bằng một trực cảm gần như linh giác của cô con gái.

         Viết v đi sng hoà bình, Nguyn H không hướng ngòi bút đến nhng s kin “mt tin” hay nhng con người chói chang, rc r. Nhà văn dành nhng tình cm thương yêu, trân trng nht cho nhng con người dưới đáy xã hi. Kế tc truyn thng nhân đo, vi Chim phóng sinh, Hm sâu, Con mui, Nàng Đea Chang Kim…, ngòi bút Nguyn H luôn gi lòng tin vào con người, dù phi quy đp trên nhng dòng kinh nước đen hay rơi vào cm by người, vn gi được lương tri và phm giá. Tht ra, viết v ch đ này mà thuyết phc được bn đc thi nay không phi d. Nguyn H không rơi vào bánh xe đ ca nhng tác phm minh ha và dy đi vì ông không tô v cho s tht và thi v hoá cuc sng. Nhà văn đau đn vi cô Út Mười Mt đã bán tui tr ly chiếc nhn và nhng đng tin nhàu nát t trong áo ngc đ chuc li hai công đt cho m (Ch tôi). Nhà văn rng lượng vi khát vng đi đi ca cô công nhân thu dn rác mun ci b chiếc áo bà ba cũ nát đ tr thành người mu thi trang (Quán Nai Vàng). Bao cnh đi đau thương trong xã hi hin nay, mà nhiu nhà văn dường như lng tránh, bn đc s gp qua nhng s phn đa dng trong cun sách này.

       Tuy nhiên, có l nhng truyn ngn hay nht ca Nguyn H gn lin vi ch đ thế s và nhng nhân vt thuc “mu người xưa mà không cũ”. Đó là Thi và Luân, hai người bn hc do hoàn cnh đy xa nhau, người vào bưng bin tham gia kháng chiến, người li ni thành làm nhà nghiên cu. Đt nước hoà bình, h gp li nhau trong mt cuc đi chng gia cách mng và khoa hc, gia nhit tình và s hiu biết, gia ý chí và quy lut (Bn già). Đó là ông Tư, mt th trưởng lch lãm, bt ng vi “bài hc phá khung” mà mt ging viên tr gi ra cho nhng “dân chi ph mu thi nay” (Tám ch o tròn). Đó là ông Năm hăng hái ci to thế gii bng nhng bin pháp bo lit, không hiu ti sao lòng tt ca mình đã không được người nghèo đón nhn (Ông Năm ci to). Đó là ông Ba bt bình trước thế s, lòng ngao ngán, “hết ý kiến”, nên đành cm khu cho đến ngày nhm mt (Cu Ba). Đó là lão Thm t c vô thân, ước mơ làm “người ch tp th”, đã nhm mt xuôi tay không kp hưởng by lượng vàng đn bù cho nhng tháng năm tn tu gi gìn chung cư (Chung cư). Nhng con người đó nhìn thi hu chiến này vi nhng tâm trng khác nhau: h hi có, thanh thn có, dn vt có, nng n có, o tưởng cũng có. Có l đó là nhng nhân vt s trường ca Nguyn H. Nhà văn miêu t h vi s thu hiu, đôi khi pha v cay đng ln chút humour thâm trm, mà không nhm phê phán ai, phê phán điu gì. Tt c ch đ nói lên rng cuc đi vn phc tp như thế, sng là chp nhn nghch cnh, thay đi được gì cũng là điu không d trong mt sm mt chiu.

 

Huỳnh Như Phương

 

(*) Đc Chân dung vô hình, tp truyn ngn ca Nguyn H, NXB Hi Nhà văn, 2011.

 

 

Các nhà tài trợ

_logo_a_chau_1_1381809468.jpg

Đăng nhập

Giảng viên, nhà nghiên cứu có thể đăng nhập để gửi bài cho trang web VHNN tại đây.



Thành viên trực tuyến

Hiện có 2795 khách Trực tuyến

Cùng một tác giả