Khoa Văn học và Ngôn ngữ

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Home Nghiên cứu Văn học Việt Nam "Thi tướng" Huỳnh Văn Nghệ và bài thơ "Nhớ Bắc"

"Thi tướng" Huỳnh Văn Nghệ và bài thơ "Nhớ Bắc"

Email In

Thi tướng Huỳnh Văn Nghệ và vợ

Trong số chúng ta, những người con của nước Việt –có chút học hành dù chỉ loáng thoáng thi thư sách vở, có mấy ai không từng nghe, từng đọc ít nhất vài lần câu thơ :

Ai đi về Bắc ta theo với
Thăm lại non sông giống Lạc –Hồng
Từ thuở mang gươm đi mở cõi
Ngàn năm thương nhớ đất Thăng long.

Những vần thơ hào sảng mà tha thiết tình non nước cứ vang vang trong tâm tưởng người đọc tạo ra những cảm xúc vừa hùng tráng , vừa tha thiết như tan vào dòng máu đang cuộn chảy trong tim những người VN đầy lòng tự tôn dân tộc.Lúc sinh thời, nhà hoạt động chính trị-nhà văn-nhà nghiên cứu văn hóa Trần bạch Đằng đã từng thốt lên:’’Không còn nghi ngờ gì nữa, đây có thể gọi là những câu THƠ THẦN-TUYỆT BÚT của thời đại !’’.


Những câu thơ ‘’thần’’ đó chính là một đoạn trích bài thơ ‘’NHỚ BẮC’’ của HUỲNH VĂN NGHỆ một nhà thơ –chiến sĩ sinh ra tại NAM BỘ .Một nhà thơ mặc áo lính có cuộc đời rất đặc biệt và mặc dù sau này chỉ mang quân hàm thượng tá Q.Đ.N.D.V.N nhưng được nhân dân miền đông Nam bộ mến mộ vinh danh là ‘’thi tướng rừng xanh’’!


Ông sinh tại làng Tân Tịch, huyện Tân Uyên, tỉnh Biên Hòa (nay là xã Thường Tân, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương)năm 1914. Sau khi học xong sơ học ở trường Pétrus Ký, Ông bắt đầu tìm đến với cách mạng. Khi khởi nghĩa Nam Kỳ bị thất bại, thực dân Pháp đàn áp dã man người yêu nước, ông qua Thái Lan và tham gia phong trào cách mạng của Việt kiều. Giữa thập kỷ 1940, ông trở lại Sài Gòn và tham gia giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám. Khi Nam Bộ kháng chiến nổ ra, ông tập hợp lực lượng, lập chiến khu, chỉ huy Chi đội 10 Vệ quốc đoàn, rồi làm Tư lệnh khu VII. Đây chính là thời kì tiếng tăm ''thi- tướng rừng xanh'' của ông vang danh lừng lẫy .Tướng BẢY VIỄN thủ lĩnh nhóm Bình xuyên - ngày đó còn theo C.M kháng chiến, mặc dù nổi tiếng anh hùng kiểu lục lâm -thảo khấu cũng vô cùng kính nể Ông . Năm 1953 (Không phải tập kết năm 1954 như rất nhiều tài liệu đã viết) Ông được điều ra Bắc học tập và được bổ nhiệm chức vụ phó thủ trưởng Cục Quân huấn với quân hàm thượng tá, sau đó chuyển ngành qua Bộ Lâm nghiệp. Năm 1965 ông lại trở về chiến trường Miền nam với cương vị Trưởng ban hậu cứ TW Cục , phó ban kinh tài Miền. Đầu năm 1975, ông tham gia trong đoàn quân chiên thắng trở lại Sài Gòn - Gia Định, thành phố đã hằn dấu chân tuổi trẻ của ông trong những ngày sóng gió.Với hàm thứ trưởng bộ lâm nghiệp, Ông mất tại thành phố Hồ Chí Minh năm 1977
.(Theo: Nhân vật lịch sử Huỳnh văn Nghệ)

 

Di sản văn nghệ của ông không nhiều nhưng chỉ riêng với những dòng thơ trong bài thơ “Nhớ Bắc” cũng đủ để tên tuổi của ông sống với nhiều thế hệ người Việt Nam - trong đó có quân dân miền Đông Nam Bộ gian lao mà anh dũng. Những trang văn - thơ của HUỲNH VĂN NGHỆ, thấm đẫm tình cảm của một nhà thơ - chiến sĩ - đối với xã hội, về cuộc đời và với quê hương, với bạn bè, đồng chí. Tấm lòng ông là tiêu biểu của những tấm lòng của người đi mở cõi - vẫn ngời rạng cùng đất miền Đông, cùng Nam Bộ thành đồng.


Cuộc đời HUỲNH VĂN NGHỆ là cuộc đời của một con người văn võ toàn tài , anh hùng hào sảng .Thơ và con người ông mang đậm tố chất rất đặc trưng của đất phương NAM phóng khoáng hào hùng !Tố chất đặc trưng của CON NGƯỜI NAM BỘ gân guốc ngang tàng nhưng chứá chan tình nghĩa!Xung quanh HUỲNH VĂN NGHỆ được phủ trùm ánh hào quang như huyền thoại của nhiều câu chuyện làm thơ và đánh giặc .Ông tới đâu thì nhân dân và chiến sĩ hân hoan chào đón ! Ông tới đâu thì kẻ thù kinh sợ nể phục coi chừng ! Con người chiến sĩ CM của ông thấp thoáng hình ảnh anh hùng Lương sơn bạc !Thơ của ông giản dị mà hào sảng nhưng chất trữ tình cứ sáng lên lấp lánh. Đâu phải ngẫu nhiên mà nhân dân vùng kháng chiến miền ĐÔNG đã yêu mến đặt cho ông cái danh :” thi tướng rừng xanh”!

Bài thơ ‘’NHỚ BẮC’’ của ông , theo những nghiên cứu gần đây cho ta thấy, ông viết vào khoảng năm 1940 (chép sổ tay cá nhân) và sau đó hoàn thiện thêm vào năm 1944 (chép sổ tay tặng một người bạn) và lần đầu được in, phát hành năm 1946 tại chiến khu . Năm 1949 NXB Tiếng rừng in lần thứ 2 tại tập thơ Văn nghệ Đồng nai Ông có sửa chữa một lần nữa .Bài thơ với 4 câu ‘’thơ thần-tuyệt bút’’ có sức lan tỏa rất mạnh mẽ trong toàn quân và nhân dân kháng chiến . Về sau những câu thơ này vì nhiều lí do thường bị đọc và in sai mất 3 chỗ : “độ” thành “thuở”, “trời Nam” thành “nghìn năm”, và nhất là “cõi” thành “nước”. Có thời điểm còn bị in sai lạc ý nghĩa nghiêm trọng của câu :''Từ độ mang gươm đi mở cõi' thành " Từ thuở mang gươm đi giữ nước'' (!) Nguyên văn bài thơ gốc đó như sau:

 

NHỚ BẮC

 

Ai đi về BẮC ta theo với
Thăm lại non sông giống Lạc -Hồng
Từ độ mang gươm đi mở cõi
Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long

Ai nhớ người chăng? Ôi Nguyễn Hoàng!
Mà ta con cháu mấy đời hoang
Vẫn nghe trong máu hồn xa xứ
Non nước Rồng Tiên nặng nhớ thương.

Vẫn nghe tiếng hát thời quan họ
Xen nhịp từng câu vọng cổ buồn
Vẫn thương vẫn nhớ mùa vải đỏ
Mỗi lần phảng phất hương sầu riêng

Sứ mạng ngàn thu dễ dám quên
Chinh Nam say bước quá xa miền
Kinh đô nhớ lại xa muôn dặm
Muốn trở về quê, mơ cảnh tiên.

Ai đi về Bắc xin thăm hỏi
Hồn cũ anh hùng đất Cổ Loa
Hoàn Kiếm hồ xưa linh quy hỡi
Bao giờ mang kiếm trả dân ta

 


Có một giai thoại về HUỲNH VĂN NGHỆ liên quan đến bài thơ NHỚ BẮC như sau : Sau Hiệp định sơ bộ 9-3-1946, thực dân Pháp mưu sâu kế hiểm, chúng đề nghị mở một cuộc họp Pháp - Việt ở Thiên Ân (nay thuộc huyện Vĩnh Cửu) Biên Hòa. Trưởng Khu 7 lúc bấy giờ là Tướng Nguyễn Bình cử một phái đoàn đại biểu của Khu đi dự họp. Ðoàn gồm bốn người: Giáo sư Lê Ðình Chi, Giáo sư Phạm Thiều, ông Võ Bá Nhạc và ông Huỳnh Văn Nghệ. Tại cuộc họp, viên đại tá Pheo-lơ - Chỉ huy trưởng quân đội Pháp ở Ðông Nam Bộ gặp HUỲNH VĂN NGHỆ, biết ông là tác giả bài "Nhớ Bắc" liền hỏi:
- Ông là người bắc?
- HUỲNH VĂN NGHỆ thản nhiên gật đầu.
Ðại tá Pheo-lơ trợn mắt ngạc nhiên hỏi lại:
-Vraiment, vous êtes Tonkinois?
(Có thật ông là người bắc?)
HUỲNH VĂN NGHỆ từ tốn khẳng định:
Oui! Je suis Tonkinois... mais depuis trois cent ans!
(Ðúng vậy, tôi là người BẮC.., nhưng từ hơn 300 năm trước !).
Câu trả lời của HUỲNH VĂN NGHỆ rất khôn khéo và cũng rất thâm trầm, đồng thời làm tôn vinh bài thơ Nhớ Bắc của mình... và lại rất... "văn nghệ".(Theo ‘’Sóng nước cửu long’-NXB Đồng nai)’

Bài thơ không dài, nhưng âm hưởng hào hùng da diết của nó đem lại trong lòng chúng ta thật đặc biệt khó mà diễn đạt hết .Nỗi lòng nhớ BẮC nhớ Thăng long của tác giả chính là nỗi nhớ nguyên sơ tiềm ẩn trong tâm thức con người Nam bộ hướng về cội nguồn, hướng về đất tổ , hướng về chiếc nôi sinh ra dân tộc mà những người con đất Việt từ đó ra đi hơn 300 trăm năm tìm đường ‘’mở cõi’’.Với bao thăng trầm: vinh quang cùng cay đắng , oanh liệt và bi tráng để có non nước VIỆT hôm nay. Bài thơ đó thật xứng đáng để ta kết luận :

"Nhớ Bắc" là một thi phẩm trữ tình và cảm động của một nhà thơ yêu nước văn võ song toàn. Điều khiến ta trân trọng, tâm phục ở HUỲNH VĂN NGHỆ là ông đã trải lòng ra với một tình cảm vô cùng cao đẹp - Lòng chung thuỷ với cội nguồn thể hiện qua tình cảm Bắc -Nam ruột thịt. Ta đinh ninh phẩm chất quí giá này sẽ được minh chứng cụ thể ở mọi người dân Việt Nam dòng giống Lạc Hồng, không chỉ trong quá khứ mà đến cả muôn sau như tâm sự, ước mong của “Thi tướng rừng xanh”.

Bài thơ "Nhớ Bắc" của HUỲNH VĂN NGHỆ chắc chắn và mãi mãi sẽ là Bài ca "Nhớ Bắc", một “Bài ca không quên” mà giai điệu tuyệt vời của nó ắt còn vang vọng không dứt qua thời gian và không gian trên đất nước Tiên-Rồng.

VÀI LỜI VIẾT THÊM: Huỳnh văn Nghệ như ta đã biết là một ''thi tướng'' văn võ toàn tài ,có một cuộc đời anh hùng hào sảng nên đó cũng là một con người đầy cá tính mạnh mẽ. Cũng do cá tính mạnh mẽ cộng với những hạn chế nhận thức của lịch sử, nên sự nghiệp của ông cũng trải qua nhiều thăng trầm vui- buồn cay đắng ! Nhiều nhân chứng lịch sử đều lấy làm tiếc vì tài năng của ông chưa được phát huy hết về sau ! Tầm vóc sự nghiêp của ông cũng chưa được đánh giá đúng mức ! Cuối đời ''thi tướng rừng xanh '' của chúng ta có viết một bài thơ tự sự trong đó có hai câu cũng tuyệt hay và thật sâu sắc:
''...hóa ra tất cả như mây ảo
Đọng lại thiên thu một chút tình''


Tài liệu tham khảo: Bách khoa toàn thư mở- Sóng cửu long NXB Đồng Nai-Người BÌNH XUYÊN của NGUYÊN HÙNG.HUỲNH VĂN NGHỆ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM của BÙI QUANG HUY NXB ĐỒNG NAI V..V.

 

(Nguồn: http://www.ubmttq.hochiminhcity.gov.vn/web/vi-vn/chuyenmuc-645-van-hoa-xa-hoi-tintuc-3699-thi-tuong-huynh-van-nghe-va-bai-tho-nho-bac.aspx)