K.VH&NNH - Chiều ngày 09.3.2026, tại phòng D201–202 (cơ sở Sài Gòn), Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức tọa đàm khoa học quốc tế với chủ đề “Điện ảnh Nhật Bản qua các tác phẩm tiêu biểu của Kurosawa Akira”. Chương trình thu hút sự quan tâm của đông đảo giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên.
Ảnh 1. GS. Yomota Inuhiko trình bày tại tọa đàm.
Tọa đàm nằm trong chuỗi chương trình J-Lens: Perspective of Japan – Góc nhìn Nhật Bản, do Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (Japan Foundation Vietnam) phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM tổ chức.
Ảnh 2. Toàn cảnh tọa đàm khoa học quốc tế “Điện ảnh Nhật Bản qua các tác phẩm tiêu biểu của Kurosawa Akira”.
Tham dự chương trình có PGS.TS. Lưu Văn Quyết – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM; PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ học; TS. Đào Lê Na – Phó Trưởng khoa Văn học và Ngôn ngữ học; ông Yoshioka Norihiko – Giám đốc Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam. Đặc biệt, tọa đàm còn có sự tham gia của đạo diễn, biên kịch, nhà làm phim Phan Đăng Di – gương mặt tiêu biểu của điện ảnh đương đại Việt Nam qua các tác phẩm như Bi, đừng sợ! (đoạt giải tại LHP Cannes và Stockholm), Cha và con và... (tranh giải chính thức tại LHP Berlin), Đập cánh giữa không trung, Ước mình cùng bay…
Diễn giả của chương trình là GS. Yomota Inuhiko, cựu giáo sư Đại học Meiji Gakuin (Nhật Bản), nhà phê bình điện ảnh và nhà nghiên cứu văn hóa uy tín. Trong quá trình hoạt động học thuật, GS. Yomota từng đảm nhiệm vai trò giáo sư thỉnh giảng và nhà nghiên cứu thỉnh giảng tại nhiều cơ sở đào tạo danh tiếng trên thế giới như Đại học Columbia (Hoa Kỳ), Đại học Bologna (Ý), Đại học Tsinghua (Trung Quốc) và Đại học Chung-Ang (Hàn Quốc). Tọa đàm do TS. Đào Lê Na điều phối, với sự đồng hành của ông Trần Quang Huy trong vai trò phiên dịch.
Ảnh 3. GS. Yomota Inuhiko và phiên dịch Trần Quang Huy tại toạ đàm.
Mở đầu buổi trao đổi, GS. Yomota Inuhiko đặt điện ảnh của Kurosawa Akira trong bối cảnh phát triển của điện ảnh thế giới sau chiến tranh, khi nhiều quốc gia trải qua những biến động lịch sử sâu sắc và chứng kiến sự ra đời của các trào lưu điện ảnh mới. Tại Nhật Bản, sau Chiến tranh thế giới thứ hai, sự xuất hiện của nhiều đạo diễn nổi bật như Kenji Mizoguchi, Yasujiro Ozu và Tomu Uchida đã góp phần tạo nên giai đoạn phát triển mạnh mẽ của điện ảnh Nhật Bản trong thập niên 1950. Trong bối cảnh đó, Kurosawa Akira được nhìn nhận là một trong những đạo diễn có ảnh hưởng sâu rộng, góp phần đưa điện ảnh Nhật Bản đến gần hơn với công chúng quốc tế.
Theo GS. Yomota, câu chuyện trong phim của Kurosawa thường bắt đầu từ những câu hỏi căn bản về chân lý, đạo đức và sự lựa chọn của con người. Các nhân vật trung tâm không chỉ hành động theo những khuôn mẫu xã hội sẵn có mà còn được dẫn dắt bởi trực giác đạo đức và khát vọng tìm kiếm ý nghĩa tồn tại. Chính điều này đã tạo nên sức sống lâu dài cho các tác phẩm của Kurosawa, giúp chúng vượt qua giới hạn của bối cảnh lịch sử và văn hóa để chạm tới những giá trị mang tính phổ quát.
Bên cạnh đó, diễn giả cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa truyền thống kể chuyện của Nhật Bản với ảnh hưởng từ văn học phương Tây trong điện ảnh Kurosawa. Nhiều bộ phim của ông cho thấy sự tiếp thu sáng tạo từ các tác phẩm của Shakespeare và Dostoevsky, qua đó chuyển hóa cảm hứng văn chương thành một ngôn ngữ điện ảnh độc đáo, giàu tính biểu đạt và có sức lan tỏa rộng rãi.
Phần thảo luận diễn ra sôi nổi, cởi mở với nhiều câu hỏi xoay quanh phong cách điện ảnh của Kurosawa, vị trí của ông trong bối cảnh điện ảnh Nhật Bản hậu chiến cũng như ảnh hưởng đối với điện ảnh thế giới. Qua các trao đổi, GS. Yomota tiếp tục gợi mở thêm những cách tiếp cận điện ảnh Kurosawa từ góc nhìn liên ngành, nổi bật là mối quan hệ giữa điện ảnh, văn học và triết lý nhân sinh.
Ảnh 4. Đạo diễn Phan Đăng Di chia sẻ tại phần thảo luận.
Ảnh 5,6. Người tham dự đặt câu hỏi, trao đổi cùng diễn giả.
Đáng chú ý, một số ý kiến tại tọa đàm cũng mở ra hướng nhìn điện ảnh từ bình diện lịch sử – xã hội, đặc biệt là sự khác biệt trong cách tiếp cận đề tài chiến tranh và ký ức lịch sử giữa Nhật Bản và Việt Nam. Từ đó, chương trình không chỉ góp phần mở rộng nhận thức về điện ảnh Nhật Bản mà còn khơi gợi thêm nhiều hướng nghiên cứu học thuật cho người tham dự.
Khép lại chương trình, đại diện Ban Tổ chức gửi lời cảm ơn đến GS. Yomota Inuhiko cùng các vị khách mời đã tham gia và chia sẻ những góc nhìn học thuật giá trị. Tọa đàm được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở ra những cơ hội giao lưu, kết nối và hợp tác trong nghiên cứu văn hóa – nghệ thuật giữa Việt Nam và Nhật Bản trong thời gian tới.
Ảnh 7. TS. Đào Lê Na, đại diện Ban Tổ chức gửi lời cảm ơn đến GS. Yomota Inuhiko.
Tin, ảnh: Gia Hân, Trúc Hà