K.VH&NNH - Chiều ngày 24.01.2026, tại phòng A.214, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM (10–12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh), Khoa Văn học và Ngôn ngữ học đã tổ chức thành công Hội nghị Nhà tuyển dụng và Cựu sinh viên năm 2026.

Đây là hoạt động được tổ chức hằng năm, nhằm lấy ý kiến góp ý từ nhà tuyển dụng và cựu sinh viên, từ đó cải tiến chương trình đào tạo, nâng cao khả năng đáp ứng của nguồn nhân lực phục vụ thị trường lao động, đồng thời hướng đến sự tăng cường kết nối, hợp tác giữa Khoa và các cơ quan, đơn vị tuyển dụng. Năm nay, Hội nghị được tổ chức nhằm lấy ý kiến phục vụ kế hoạch tái cấu trúc ngành Ngôn ngữ học và Nghệ thuật học năm 2026.

Hội nghị có sự tham dự của PGS.TS. Phan Mạnh Hùng - Trưởng Khoa, TS. Lê Ngọc Phương - Phó Trưởng Khoa, TS. Đào Lê Na - Phó Trưởng Khoa, Trưởng Ngành Nghệ thuật học, TS. Nguyễn Hoàng Trung - Trưởng ngành Ngôn ngữ học, ngoài ra Hội nghị có tham dự của các đại diện các doanh nghiệp, cơ quan truyền thông, xuất bản, giáo dục, sáng tạo nội dung; các cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ học và Nghệ thuật học; cùng đội ngũ giảng viên của Khoa. Sự hiện diện đa dạng của các bên liên quan đã tạo nên diễn đàn đối thoại học thuật – nghề nghiệp cởi mở và hiệu quả.

PGS.TS. Phan Mạnh Hùng phát biểu tại Hội nghị

TS. Lê Ngọc Phương, Phó Trưởng Khoa phát biểu các mục đích tổ chức của Hội nghị

Nhà tuyển dụng và Cựu sinh viên năm 2026

Tại Hội nghị, đại diện Khoa đã giới thiệu tổng quan chương trình đào tạo cử nhân ngành Ngôn ngữ học và Nghệ thuật học, làm rõ mục tiêu, chuẩn đầu ra và định hướng phát triển trong bối cảnh thị trường lao động và công nghệ số thay đổi nhanh chóng. Các nhà tuyển dụng và cựu sinh viên đã chia sẻ nhiều ý kiến tích cực, đa dạng, xoay quanh các yêu cầu nghề nghiệp, năng lực thực tiễn của sinh viên sau tốt nghiệp, cũng như những kỹ năng cần được tăng cường trong quá trình đào tạo.

TS. Nguyễn Hoàng Trung, Trưởng ngành Ngôn ngữ học giới thiệu chương trình đào tạo cử nhân ngành Ngôn ngữ học

TS. Đào Lê Na, Phó Trưởng Khoa, Trưởng ngành Nghệ thuật học giới thiệu chương trình đào tạo cử nhân ngành Nghệ thuật học

Nhiều ý kiến của nhà tuyển dụng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đẩy mạnh học phần thực hành, tăng cường trải nghiệm nghề nghiệp sớm, phát triển kỹ năng giao tiếp, tư duy liên ngành và khả năng thích ứng với môi trường làm việc đa dạng. Các góp ý được ghi nhận là cơ sở quan trọng cho việc điều chỉnh, cập nhật chương trình đào tạo trong thời gian tới.

Chị Mai Vũ (Hãng phim 2 SCTV) nêu góp ý, trao đổi tại Hội nghị 

Chị Lữ Thị Thùy Vân (Tổng Giám đốc Công ty Lữ Gia Media) nêu góp ý, trao đổi tại Hội nghị

Chị Lê Kiều Duyên (Giám đốc Truyền thông và Sự kiện tại Victoria School) trao đổi tại Hội nghị 

Chị Nguyễn Thị Kim Tuyến (Người dẫn chương trình, cựu sinh viên ngành Ngôn ngữ học) nêu góp ý, trao đổi tại Hội nghị

Chị Dương Thị Thu Định (Giám đốc Công ty TNHH Go to Vietnamese Kingdom) nêu góp ý, trao đổi tại Hội nghị 

Chị Trần Thị Xuân Mai (Biên kịch, F35 Story) nêu góp ý, trao đổi tại Hội nghị

Hội nghị khép lại trong không khí đồng thuận, khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động kết nối nhà tuyển dụng và cựu sinh viên trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và hỗ trợ người học của Khoa.

Khoa Văn học và Ngôn ngữ học

K.VH&NNH - Chiều 26.01.2026, tại phòng C103 (cơ sở Sài Gòn, trường ĐHKHXH&NV, ĐHQG-HCM), Khoa Văn học và Ngôn ngữ học tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế “Ngôn ngữ của âm thanh trong phim tự sự dưới góc độ tín hiệu học chức năng hệ thống”, thu hút gần 150 học giả, nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên cao học, dự bị tiến sĩ và sinh viên tham dự. 

Tham dự chương trình có PGS.TS. Đặng Ngọc Lệ – Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học Thành phố Hồ Chí Minh; TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh – nguyên Trưởng Khoa Ngôn ngữ học (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM); PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ học; TS. Lê Ngọc Phương – Phó Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, cùng đại diện giảng viên và người học quan tâm đến hướng nghiên cứu liên ngành giữa ngôn ngữ học – tín hiệu học – điện ảnh. Tọa đàm do TS. Đào Lê Na – Phó Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ học – đảm nhiệm điều phối.

Diễn giả của tọa đàm là TS. Thu Ngô (Ngô Thị Bích Thu) – giảng viên Trường Đại học New South Wales (Sydney, Úc), cô có nhiều đóng góp trong lĩnh vực Ngôn ngữ học Chức năng Hệ thống (SFL). Năm 2023, TS. Thu Ngô được trao Giải thưởng M.A.K. Halliday với công trình Modelling Paralanguage from the perspective of Systemic Functional Semiotics (đồng chủ biên cùng Susan Hood, J.R. Martin, Clare Painter, Bradley Smith, Michele Zappavigna).

Tại tọa đàm, TS. Thu Ngô trình bày tham luận The language of sounds in narrative films: A systemic functional semiotics perspective, mở rộng cách tiếp cận nghiên cứu theo hướng xem âm thanh như một hệ thống tạo nghĩa.

Tham luận đặc biệt nhấn mạnh một vấn đề xuất phát từ thực tiễn giáo dục tại Úc: phim được giảng dạy như một loại văn bản, tuy nhiên giáo viên phổ thông thường thiếu bộ công cụ/ siêu ngôn ngữ để mô tả và hướng dẫn học sinh phân tích lớp nghĩa của âm thanh trong phim, nhất là khi không có nền tảng âm nhạc học. Từ đó, diễn giả gợi mở các vấn đề nghiên cứu:

- Âm thanh trong phim góp phần tạo nên các hiệu ứng văn chương như thế nào?

- Dạy học về âm thanh như một yếu tố tham gia kiến tạo các hiệu ứng văn chương;

- Xây dựng siêu ngôn ngữ (metalanguage) để giáo viên và học sinh có thể nói về âm thanh (đặc biệt là âm nhạc) mà không cần hiểu biết chuyên sâu.

Ở bình diện phương pháp, diễn giả cũng gợi nhắc ba thao tác cốt lõi mà các nhà tín hiệu học thường thực hiện: (1) thu thập, ghi chép và hệ thống hóa nguồn lực ký hiệu; (2) khảo sát cách nguồn lực ấy được sử dụng trong bối cảnh cụ thể và cách con người nói về chúng; (3) đóng góp vào việc phát hiện, phát triển nguồn lực ký hiệu mới cũng như các cách sử dụng mới của nguồn lực hiện có (van Leeuwen, 2005, tr. 3).

Trên cơ sở hướng tiếp cận kết hợp giữa tín hiệu học chức năng hệ thống và nghiên cứu văn học, tham luận triển khai ba câu hỏi nghiên cứu trọng tâm, đồng thời đưa ra những gợi ý trả lời mang tính định hướng:

(1) Trong phim tự sự, có thể quan sát những loại âm thanh nào?

Tham luận đề xuất việc hệ thống hóa và phân loại âm thanh điện ảnh như bước nền tảng trong phân tích phim tự sự. Theo đó, âm thanh có thể được nhận diện theo nhiều tiêu chí: nguồn âm (lời thoại, âm nhạc, hiệu ứng âm thanh); tính chất âm nhạc (giọng hát có/không có lời, nhạc khí); mối quan hệ với thế giới tự sự (nội tại/ngoại tại; xuất hiện trong/ngoài khung hình); và vị thế trong cấu trúc thính giác (tiền cảnh, trung cảnh, hậu cảnh). Cách phân loại này cho thấy âm thanh trong phim được tổ chức như một hệ thống nguồn lực ký hiệu, có thể quan sát, mô tả và phân tích một cách có phương pháp. Tiếp đó, diễn giả triển khai khái niệm khả năng tạo nghĩa (affordances) của âm thanh điện ảnh, xem âm thanh như một văn bản âm thanh (sound text), có thể mô tả qua các tham số như nhịp điệu, cường độ, giai điệu, âm sắc và tổ chức âm thanh.

(2) Trong ngữ cảnh của bộ phim, các loại âm thanh ấy có thể kiến tạo những kiểu nghĩa nào?

TS. Thu Ngô chuyển sang nội dung mô hình hóa chức năng liên nhân của âm thanh trong phim, tập trung lý giải cách âm nhạc và hiệu ứng âm thanh tham gia kiến tạo ý nghĩa liên nhân trong ngữ cảnh phim, tức cơ chế âm thanh tác động đến người xem, tổ chức cảm xúc và định hướng thái độ trong quá trình tiếp nhận. Từ khung lý thuyết này, diễn giả gợi mở khả năng tiếp cận âm thanh phim từ các hệ thống ngữ nghĩa diễn ngôn trong SFL để minh họa hướng mô hình hóa các lớp nghĩa do âm nhạc và hiệu ứng âm thanh kiến tạo. Diễn giả đồng thời điểm lại một số nhận định trong nghiên cứu âm thanh điện ảnh, nhấn mạnh sự phân công chức năng tương đối: lời thoại thiên về dẫn dắt thông tin theo hướng lý trí, âm nhạc nâng đỡ và khuếch đại cảm xúc, còn hiệu ứng âm thanh góp phần tổ chức thông tin và hiệu quả hiện thực của cảnh phim. Trên cơ sở đó, tham luận hệ thống hóa các chức năng thường gặp của nhạc phim (đặc biệt là nhạc nội/ngoại truyện): tạo hiệu ứng kịch tính (căng thẳng, hồi hộp), phối hợp với tiếng động để tăng mức độ ám gợi, hoặc tạo hiệu ứng hài thông qua tương phản giữa tâm trạng do âm nhạc kiến tạo với hình ảnh.

(3) Âm thanh đóng góp ra sao vào việc biểu hiện các khái niệm và giá trị “văn chương” của phim như văn bản tự sự, trong tương tác với các nguồn lực điện ảnh khác?

Theo hướng này, âm thanh được xem như nguồn lực hỗ trợ khắc họa nhân vật, thúc đẩy tương tác, hành động cốt truyện, kiến tạo không gian, đồng thời tạo lập các thủ pháp tự sự như hồi hộp, căng thẳng, bất ngờ hay hài hước.

Ở phần thảo luận, người tham dự tập trung đặt câu hỏi về lý do nghiên cứu âm thanh trong phim thường gặp khó khăn, cũng như cách phân biệt giữa Ngôn ngữ học Chức năng Hệ thống và Tín hiệu học Chức năng Hệ thống khi mở rộng đối tượng phân tích từ ngôn ngữ sang các nguồn tạo nghĩa khác. Từ các băn khoăn đó, TS. Thu Ngô làm rõ thêm một số tiêu chí quan sát và hướng thao tác trong phân tích âm thanh phim, như nhận diện quan hệ âm nhạc – cảm xúc (gợi ý dấu hiệu như hợp âm trưởng/hợp âm thứ; nhịp điệu mạnh/nhịp điệu nhẹ), phân biệt liên nhân nội ngôn/ngoại ngôn, xác định nền – tiêu điểm, mô tả tính chất âm thanh, và khả năng đo lường khách quan một số tham số bằng công cụ PRAAT.

Đại diện Ban tổ chức, PGS.TS. Phan Mạnh Hùng nhấn mạnh ý nghĩa của tọa đàm trong việc mở rộng nghiên cứu sang các hệ thống ký hiệu đa phương thức, qua đó bổ sung cơ sở lý luận và phương pháp cho hướng phân tích văn bản phim trong đào tạo và nghiên cứu hiện nay. PGS.TS. Phan Mạnh Hùng đồng thời liên hệ đến mô hình giáo dục khai phóng tại Úc với tinh thần liên ngành, coi trọng năng lực đọc–hiểu các văn bản đa phương thức và phát triển tư duy phản biện, từ đó gợi mở khả năng vận dụng các khung tiếp cận mới vào giảng dạy và học tập trong bối cảnh giáo dục đại học. Trên tinh thần đó, đại diện Ban tổ chức bày tỏ mong muốn tiếp tục trao đổi, mở rộng kết nối và hợp tác học thuật với TS. Thu Ngô trong các hoạt động khoa học thời gian tới.

Tọa đàm khép lại trong không khí trao đổi sôi nổi, cởi mở và giàu tính liên ngành, mở ra nhiều hướng kết nối giữa các nhóm nghiên cứu, giảng viên và người học quan tâm đến lĩnh vực ngôn ngữ học – tín hiệu học – điện ảnh. Khoa Văn học và Ngôn ngữ học trân trọng cảm ơn TS. Thu Ngô và quý đại biểu, khách mời cùng toàn thể người tham dự đã đóng góp vào thành công của chương trình, qua đó tiếp thêm động lực để Khoa tiếp tục tổ chức các hoạt động học thuật chuyên sâu, cập nhật xu hướng và tăng cường giao lưu quốc tế trong thời gian tới.

Trúc Hà

Ảnh: Khánh Duy

Ngày 18-12, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM tổ chức Tọa đàm khoa học quốc tế với chủ đề “Định vị nhà văn trong trường văn học: Kinh tế, hội đoàn, ngôn ngữ và bản sắc”.

Tọa đàm quy tụ các chuyên gia và nhà nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước như: PGS-TS Spencer Lee-Lenfield (Khoa Văn học so sánh, Đại học Harvard, Hoa Kỳ); PGS-TS Phùng Ngọc Kiên (Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội); TS Đoàn Ánh Dương (Viện Văn học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) và TS Đỗ Thị Thu Huyền (Tạp chí Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật - Hội đồng lý luận Trung ương).

Tại tọa đàm, PGS-TS Spencer Lee-Lenfield trình bày tham luận với chủ đề “Khả dịch và bất khả dịch trong trường văn hóa: nhìn từ văn học Việt Nam và Hàn Quốc”.

Theo ông, nhiều ngôn ngữ trên thế giới cho rằng những đặc trưng mang tính "bất khả dịch" (untranslatable) chính là yếu tố định hình bản sắc ngôn ngữ – văn hóa. “Tính bất khả dịch” được hiểu là những trường hợp mà một văn bản hoặc phát ngôn trong ngôn ngữ nguồn không thể chuyển tải đầy đủ sang ngôn ngữ khác, do thiếu sự tương ứng về mặt ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa.

Từ đó, PGS-TS Spencer khảo cứu hiện tượng bất khả dịch như một phương tiện kiến tạo và khẳng định bản sắc được nhiều cộng đồng văn hóa – đặc biệt là các nhà văn gốc Á trong cộng đồng di dân toàn cầu – sử dụng như một diễn ngôn sáng tác và tự định vị bản thân.

PGS-TS Spencer khẳng định, giá trị của một nền văn hóa không nằm ở tính độc nhất hay sự kháng cự dịch thuật. Việc xác lập giá trị của một ngôn ngữ, cũng như của người sử dụng ngôn ngữ đó, không nhất thiết phải dựa trên tính không thể chuyển ngữ, mà có thể được xây dựng trên nền tảng của sự kết nối và tương thông văn hóa.

Buổi chiều cùng ngày, ba nhà nghiên cứu: PGS-TS Phùng Ngọc Kiên với tham luận “Nhuận bút như là tiền đề của sự hình thành trường văn học: trường hợp văn học Pháp thế kỷ XVII”; TS Đoàn Ánh Dương với “Ý thức về đoàn hội với sự trưởng thành của nhà văn trong trường văn học Việt Nam trước năm 1945” và TS Đỗ Thị Thu Huyền với “Sự sinh thành nhà văn dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại”, đã lần lượt làm rõ những cơ chế và điều kiện lịch sử - xã hội đã góp phần hình thành, xác lập và định vị vị thế của nhà văn trong trường văn học thông qua việc khảo sát các yếu tố kinh tế (như chế độ nhuận bút), cơ chế tổ chức (hội đoàn) cũng như vấn đề bản sắc văn hóa của các chủ thể sáng tạo, vấn đề chuyển dịch ngôn ngữ trong cấu trúc văn hóa.

Theo PGS-TS Phạm Văn Quang, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, những chia sẻ của ba diễn giả với ba chủ đề khác nhau đã tạo nên 3 trường có tác động đến nhau là văn chương, kinh tế và chính trị. Theo ông, nghiên cứu về lịch sử văn chương của Việt Nam, nếu nhìn ở góc độ xã hội học sẽ có nhiều điều thú vị. Bởi trong nghiên cứu về lịch sử văn chương, chúng ta ít quan tâm đến các định chế như trường hợp các tạp chí, nhà xuất bản, các nhóm… 

Quỳnh Yên

Nguồn: Sài Gòn giải phóng, ngày 18.12.2025.

K.VH&NNH - Chiều 18.01.2026, tại Hội trường Văn khoa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, tọa đàm khoa học “(Quyền) kể chuyện trong điện ảnh đương đại: Từ Đạo diễn đến Nhà Sản xuất Sáng tạo (Creative Producer)” đã diễn ra trong không khí học thuật sôi nổi, thu hút gần 300 giảng viên, sinh viên và người quan tâm đến điện ảnh trên địa bàn TP.HCM.

Tọa đàm do Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, CLB Sân khấu và Điện ảnh, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM kết hợp với Công ty Truyền thông và Nghệ thuật Ồ Ạt và Genesis Creative tổ chức với sự tham gia chia sẻ của đạo diễn - nhà sản xuất sáng tạo Trần Thanh Huy đã mở ra một không gian đối thoại chuyên sâu về những chuyển động quan trọng của điện ảnh đương đại, đặc biệt là vấn đề quyền kể chuyện và sự dịch chuyển vai trò giữa các chủ thể sáng tạo trong quá trình làm phim.

Trong phần chia sẻ với khán giả, đạo diễn - nhà sản xuất sáng tạo Trần Thanh Huy đã có những chia sẻ thẳng thắn và giàu cảm xúc về hành trình kéo dài hơn 5 năm để hiện thực hóa bộ phim điện ảnh Con kể ba nghe - một dự án bắt nguồn từ lời hứa cá nhân và mối quan tâm sâu sắc đến quan hệ cha - con trong bối cảnh gia đình đương đại.

Theo Trần Thanh Huy, quyết định chuyển vai trò từ đạo diễn sang nhà sản xuất sáng tạo (creative producer) trong dự án này là một lựa chọn có chủ đích. Anh tự nhận mình có xu hướng tiếp cận các đề tài gai góc, nặng về xung đột và cảm xúc cực đoan. Chính vì vậy, để câu chuyện mang được sắc thái mềm mại, nhân văn và giàu tính chia sẻ hơn, anh đã mời đạo diễn Đỗ Quốc Trung cùng tham gia viết kịch bản và dẫn dắt bộ phim, đồng thời mở rộng không gian sáng tạo bằng sự cộng tác của nhiều đồng nghiệp thân thiết.

Ở vai trò nhà sản xuất sáng tạo, Trần Thanh Huy cho biết anh đảm nhiệm gần như toàn bộ các khâu quan trọng: từ thuyết trình dự án, kêu gọi đầu tư, tổ chức sản xuất, quay phim, hậu kỳ, cho đến truyền thông và phát hành. Anh thẳng thắn chia sẻ rằng Con kể ba nghe là một bộ phim được làm trong điều kiện vô cùng khó khăn, khi kinh phí điện ảnh tại Việt Nam ngày càng tăng cao, trong khi việc thuyết phục nhà đầu tư cho một dự án mang đậm màu sắc cá nhân là điều không hề dễ dàng. Chính từ nhu cầu bảo vệ dự án và quyền tự chủ sáng tạo đó, anh đã thành lập công ty Genesis Creative như một “chính danh” pháp lý để đứng ra bảo chứng cho bộ phim và các dự án tương lai.

Trần Thanh Huy cũng nhấn mạnh rằng, trong điện ảnh thế giới, nhà sản xuất sáng tạo không chỉ là người lo tài chính mà còn là người bảo chứng nghệ thuật, đứng tên để tạo niềm tin với nhà đầu tư, hỗ trợ các đạo diễn trẻ và giữ định hướng thẩm mỹ cho tác phẩm. Tuy nhiên, tại Việt Nam, vai trò này vẫn còn chưa được hiểu đúng và thường bị hòa lẫn với chức năng của đạo diễn hoặc nhà sản xuất thuần túy.

Nói về ngôn ngữ điện ảnh của Con kể ba nghe, Trần Thanh Huy cho biết ê-kíp đã lựa chọn góc nhìn của người cha để kể câu chuyện, thay vì đi theo lối mòn tập trung vào bi kịch của người con. Theo anh, đây là cách để khán giả – đặc biệt là những người trẻ – có cơ hội nhìn lại đời sống nội tâm của cha mẹ, những con người “lần đầu làm cha, làm mẹ”, mang trong mình vô số áp lực mưu sinh nhưng hiếm khi được lắng nghe.

Bộ phim, theo anh, chủ ý tạo ra những khoảng đan xen giữa vui – buồn, giữa tiếng cười và nỗi đau, bởi “ngoài đời, con người thường cười để che giấu áp lực”. Chính sự tiết chế lời thoại, đặt trọng tâm vào hình ảnh, nhịp điệu và biểu cảm cơ thể được xem là cách bộ phim tiếp cận thế giới nội tâm nhân vật một cách tinh tế.

Chia sẻ về quá trình hậu kỳ, Trần Thanh Huy cho biết kịch bản và bản dựng cuối cùng được chỉnh sửa đến phút chót, với nhiều tranh luận căng thẳng nhưng cần thiết giữa anh và đạo diễn Đỗ Quốc Trung. “Chúng tôi có thể tranh luận với nhau đến 4 - 5 giờ sáng nhưng sau cùng vẫn giữ được sự tôn trọng lẫn nhau và đặt bộ phim lên trên cái tôi cá nhân,” anh nói.

Khép lại buổi giao lưu, Trần Thanh Huy cho rằng làm phim điện ảnh không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay cảm hứng mà là một hành trình bền bỉ của niềm tin, sự thuyết phục và khả năng lắng nghe. Anh hy vọng, thông qua Con kể ba nghe, khán giả không chỉ xem một bộ phim mà còn có cơ hội đối thoại với chính gia đình mình – bằng sự thấu cảm nhiều hơn là phán xét.

Hồ Khánh Vân

Khoa Văn học và Ngôn ngữ học trân trọng kính mời Quý thầy cô, nhà nghiên cứu, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và học giả có quan tâm tham dự buổi Sinh hoạt khoa học "Lịch sử ca trù qua chân dung một số đào nương tiêu biểu”.
Thông tin chương trình:

Diễn giả: TS. NSƯT Lê Thị Bạch Vân

Thời gian: 9:00–11:30, ngày 20/01/2026 (thứ Ba)

Địa điểm: phòng D201, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM (cơ sở Sài Gòn), số 10–12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh.

Đăng ký tham dự tại: https://url-shortener.me/81E9
==================
Thông tin liên hệ:
Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM
Địa chỉ: Số 10-12 Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh.
Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..

Sáng ngày 10.01.2026, tại Hội trường Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM, Hội Nghiên cứu và Giảng dạy Văn học TP.HCM đã long trọng tổ chức Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Sự kiện đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc kiện toàn tổ chức và định hướng phát triển hoạt động học thuật, giảng dạy văn chương tại thành phố trong giai đoạn mới.

Đến tham dự Đại hội có sự hiện diện của GS.TS Nguyễn Văn Phước – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM, cùng đại diện Hội Ngôn ngữ học và Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM. Phát biểu tại đại hội, ông Nguyễn Văn Phước đã nhấn mạnh vai trò của Hội trong việc hỗ trợ, định hướng quá trình giảng dạy môn Ngữ Văn trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, cũng như ghi nhận những đóng góp của Hội và mong muốn Hội sẽ ngày càng phát huy được vai trò của mình trong giai đoạn mới với nhiều thay đổi và thách thức.

Tại đại hội, PGS.TS Nguyễn Thành Thi đã trình bày báo cáo tổng kết các hoạt động trong giai đoạn 2023-2025. Tiếp đó, các đại biểu đã cùng thảo luận và thông qua phương hướng hoạt động nhiệm kỳ I (2025-2030) với mục tiêu gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu chuyên sâu và thực tiễn giảng dạy. Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến tâm huyết: Nhà báo Vu Gia nhấn mạnh việc hỗ trợ giáo viên phổ thông nâng cao năng lực nghiên cứu; PGS.TS Đoàn Lê Giang đề xuất thành lập các chi hội để chủ động triển khai hoạt động; trong khi đó, đại diện các trường phổ thông mong muốn mở rộng phạm vi đọc và nghiên cứu cho học sinh ngoài sách giáo khoa.

Bên cạnh chuyên môn, Đại hội cũng chú trọng đến tính bền vững của Hội thông qua việc biểu quyết thông qua sửa đổi điều lệ và nhất trí 100% việc thu hội phí để gây quỹ xuất bản các ấn phẩm, công trình nghiên cứu. Đặc biệt, ông Trần Minh Hường (NXB Giáo dục) cam kết sẽ hỗ trợ Hội trong việc xuất bản các công trình nghiên cứu gắn với nội dung giáo dục địa phương.

Về công tác nhân sự, Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành nhiệm kỳ I gồm 25 thành viên đại diện cho các cơ sở giáo dục, đại học và các tổ chức tôn giáo trên địa bàn thành phố. Đồng thời, Ban Thanh tra hội gồm 3 thành viên cũng được kiện toàn để đảm bảo hoạt động minh bạch.

Đại hội kết thúc vào lúc 11 giờ 30 cùng ngày sau khi thông qua Nghị quyết với sự đồng thuận tuyệt đối của tất cả đại biểu tham dự. Thành công của Đại hội hứa hẹn sẽ tạo ra luồng sinh khí mới cho cộng đồng nghiên cứu và giảng dạy văn học tại TP.HCM trong nhiệm kỳ tới.

Nguyễn Thị Hoàng Mai

Trường Phổ thông Năng khiếu, ĐHQG-HCM

K.VH&NNH – Vừa qua, ngày 06.01.2026, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đã tổ chức thành công chương trình trình chiếu phim ngắn và giao lưu giữa các nhà làm phim trẻ “Khuôn hình 23 (Frame 23)”. Sáu nhóm sinh viên với các phim ngắn đầu tay của mình đã nhận được sự chia sẻ và truyền cảm hứng, kinh nghiệm làm phim từ các đạo diễn, diễn viên, nhà làm phim chuyên nghiệp trong lĩnh vực điện ảnh. Buổi chiếu phim nhận được sự hưởng ứng đông đảo của hơn 100 sinh viên, đánh dấu một sự kiện quan trọng của sinh viên chuyên ngành Biên kịch Điện ảnh và Truyền hình khóa 2023. 

Poster chính thức của chương trình

Chương trình KHUÔN HÌNH 23 được thầy cô và các bạn sinh viên Biên kịch Điện ảnh - Truyền hình Khóa 23 tổ chức trong khuôn khổ môn học Biên kịch phim ngắn, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của đạo diễn, biên kịch Đàm Quang Trung. Đây là lần đầu tiên một buổi chiếu phim ngắn được tổ chức quy mô và chuyên nghiệp dành riêng cho sinh viên chuyên ngành Biên kịch.

MC Đức Huy, thành viên của lớp Biên kịch K23. Ảnh: Huyền Linh

Chương trình có sự tham dự của PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ học (trái) và TS. Hồ Khánh Vân (phải).

Ảnh: Huyền Linh 

Tại buổi chiếu, những kịch bản nằm trên giấy đã thực sự “sống” lại trên màn ảnh qua những thước phim đầy sáng tạo của tập thể sinh viên Biên kịch K23. Việc tự tay thực hiện sản phẩm từ khâu ý tưởng, kịch bản cho đến sản xuất và hậu kỳ không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ quy trình thực tế mà còn khẳng định bản lĩnh của những người kể chuyện bằng hình ảnh.

Diễn viên Kaity Nguyễn hỗ trợ điều phối chương trình và chia sẻ kinh nghiệm với sinh viên. Ảnh: Huyền Linh

Đạo diễn, Biên kịch Đàm Quang Trung đang chia sẻ cảm nhận về phim ngắn với sinh viên. Ảnh: Huyền Linh

Diễn viên Juliet Bảo Ngọc trả lời câu hỏi của sinh viên. Ảnh: Ngọc Hiền

Điểm nhấn đặc biệt tạo nên thành công cho Khuôn hình 23 chính là sự góp mặt của dàn khách mời là những đạo diễn, biên kịch và diễn viên dày dạn kinh nghiệm: diễn viên Kaity Nguyễn, diễn viên Bảo Định, diễn viên Juliet Bảo Ngọc cùng với giảng viên, đạo diễn Đàm Quang Trung, PGS.TS. Phan Mạnh Hùng (Trưởng Khoa Văn học và Ngôn ngữ học), TS. Hồ Khánh Vân (Giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học). Trong không gian đối thoại cởi mở, các khách mời đã nhận xét, góp ý, chia sẻ kinh nghiệm giúp cho các bạn sinh viên tự tin trong việc giới thiệu bộ phim của mình đến với khán thính giả.

Diễn viên Bảo Định đang chia sẻ kinh nghiệm với sinh viên về việc viết logline cho một phim ngắn để thuyết phục nhà đầu tư. Ảnh: Huyền Linh

Nhóm sinh viên thực hiện bộ phim Hai Bảy Không lắng nghe những chia sẻ chân thành từ diễn viên Bảo Định.

Ảnh: Ngọc Hiền

Có thể nói, Khuôn hình 23 đã góp phần trao truyền ngọn lửa đam mê sáng tạo điện ảnh cho thế hệ trẻ. Sự kiện thu hút đông đảo sinh viên các khóa dưới đến tham dự, tạo nên một bầu không khí sôi nổi và tràn đầy cảm hứng. Chứng kiến những thành quả đầu tiên của các anh chị khóa trên, nhiều sinh viên khóa 2024, 2025 đã bày tỏ sự tự tin và khát khao được dấn thân hơn với chuyên ngành mình đang theo đuổi. 

Khuôn hình 23 kết thúc bằng sự khẳng định về đam mê và sức sáng tạo không giới hạn của thế hệ biên kịch trẻ. Chắc chắn, ngọn lửa từ khung hình này sẽ tỏa sáng rực rỡ, giúp các bạn sinh viên tự tin viết tên mình bằng ánh sáng.

Tin bài: Việt Thành

Ảnh: Huyền Linh, Ngọc Hiền

Cùng với Tỏa sáng đất trời Nam của Hoàng Kim Đáng, Thơ Việt Nam sau năm 1975: Diện mạo và bản sắc của Nguyễn Thanh Tâm, Truyện Kiều ở Nam bộ của Nguyễn Thanh Phong, Ba nghìn thế giới thơm của Nhật Chiêu đã được trao Mức B tại Lễ trao thưởng lần thứ XI của Hội đồng Lý luận trung ương, tối 29/12 tại Hà Nội.

Lễ trao giải đã vinh danh 23 tác phẩm, gồm 14 công trình (sách) và 9 bài viết/cụm bài viết, với 2 mức A, 4 mức B, 8 mức C và 9 mức Khuyến khích.

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu chia sẻ: "Tác phẩm viết ra mà được công nhận là một niềm vui. Nhưng vì tình hình sức khỏe, tôi không thể trực tiếp ra Hà Nội nhận giải được, đơn vị xuất bản Ba nghìn thế giới thơm đã cử đại diện nhận giúp".

Một ghi nhận mới mẻ

Đây là lần hiếm hoi Hội đồng Lý luận trung ương trao thưởng cho tác phẩm nghiên cứu về văn học nước ngoài. Ba nghìn thế giới thơm xuất bản lần đầu năm 2007, lần tái bản năm 2024 Nhật Chiêu đã bổ sung 9 chương hoàn toàn mới, tạo thành ấn bản hoàn chỉnh nhất, gồm 27 chương sắp xếp có ngụ ý, theo mức độ tiếp nhận từ dễ đến khó và càng về sau càng mở rộng tinh thần triết lý và thẩm mỹ trong thơ ca Nhật Bản.

Đơn vị xuất bản "Ba nghìn thế giới thơm" đã cử đại diện nhận giải giúp Nhật Chiêu. Ảnh: Văn Điệp - TTXVN

Từng trang sách dẫn dắt độc giả khám phá thế giới kỳ bí, phiêu lưu của các thể loại thơ của Nhật Bản, từ waka, tanka, đến haiku, renka. Thể thơ ngắn nhất thế giới - haiku (hài cú), gồm 17 âm tiết - theo Nhật Chiêu "là món quà trao tặng cho ta một niềm vui lặng lẽ, như một làn hương nhẹ bay đi. Thơ không tiêu đề, không đối, không vần, không cầu kỳ. Trong thơ ca Nhật, làn hương biểu hiện cách thế kết nối các thi ảnh với nhau, một làn hương vô hình nhưng có thể sáng tạo ra bao ý nghĩa. Mà vẫn rất bí ẩn".

Đây là lần hiếm hoi Hội đồng Lý luận trung ương trao thưởng cho tác phẩm nghiên cứu về văn học nước ngoài

Tác giả dẫn dắt người đọc bước vào khu vườn ngôn từ qua cách phân tích sâu sắc về lịch sử, văn hóa, cảm thức thiên nhiên, triết lý, lý tưởng thẩm mỹ của người Nhật để giúp độc giả hiểu về ngữ cảnh và ý nghĩa của từng bài thơ. Những ẩn dụ và biểu tượng trong thơ ca Nhật Bản được tác giả giải thích tỉ mỉ và đào sâu cặn kẽ các quy tắc và phong cách sáng tác của những thể loại thơ truyền thống như tanka, haiku và renga… đưa người đọc vào thế giới thơ mộng và tinh tế của thơ ca, vừa mang lại kiến thức nền tảng để hiểu và cảm nhận sâu sắc hơn về nghệ thuật này.

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu và cuốn "Ba nghìn thế giới thơm", ảnh chụp năm 2024, khi sách vừa tái bản

Như thơ của Basho: "Chẳng quên trong đời/ Mùa cô tịch trắng/ Của giọt sương rơi", hoặc của Kobayashi Issa: "Mưa mùa Thu rơi/ Một con ngựa nhỏ/ Đến phiên chợ trời", vẻ đẹp mộc mạc, bình an của thiên nhiên vương đậm chất thiền, bởi haiku đồng nghĩa với nghệ thuật và đạo. Từng câu thơ bàng bạc tinh thần triết lý và thẩm mỹ đặc trưng của xứ sở hoa anh đào: sự tương quan giữa con người và thiên nhiên, khoảnh khắc của cuộc đời: "Bên dòng Sumida/ Chú chuột kia uống nước/ Mưa mùa Xuân pha". Có thể thấy, trong haiku, các tác giả quan tâm đến tất cả động tĩnh quanh mình, dù rất nhỏ nhoi. Họ yêu quý từng giây phút sống và hướng đến sự bình đẳng với vạn vật

Công lao "khai sơn phá thạch"

"Người nghiên cứu văn học Nhật Bản thì nhiều, nhưng thầy Nhật Chiêu thì chỉ có một. Đó là một triết nhân nghệ sĩ từ đầu đến chân và cả trong cách sống. Công lao khai sơn phá thạch của thầy cho việc nghiên cứu văn hóa nghệ thuật rất lớn". Đây là lời của giáo sư Đào Hữu Dũng (bút danh Nguyễn Nam Trân), là dịch giả của nhiều tác phẩm văn học Nhật Bản, đồng thời cũng là nhà nghiên cứu văn hóa và văn học Nhật Bản uyên thâm. Vì sao ông lại có lời đánh giá trân trọng đến vậy?

Dù Việt Nam - Nhật Bản đã có mối giao thương từ cuối thế kỷ 16, nhưng văn học Nhật Bản chỉ mới được dịch thuật và phổ biến trong khoảng trăm năm gần đây. Việc nghiên cứu, giảng dạy văn học xứ Phù Tang cũng bắt đầu từ sau 1975, mà Nhật Chiêu là một trong những cánh chim đầu đàn, tiên phong soạn tài liệu, sách giáo trình để giảng dạy trong trường đại học và sách giáo khoa phổ thông, cũng như nghiên cứu chuyên sâu.

Nhật Chiêu là chuyên gia tiên phong về văn học Nhật Bản tại Việt Nam

Hàng loạt công trình của Nhật Chiêu như Basho và thơ haiku (NXB Văn học, 1994), Văn học Nhật Bản - Từ khởi thủy đến 1868 (xuất bản 1996), Nhật Bản trong chiếc gương soi (1995), Thơ ca Nhật Bản (1998)… đã trở thành tư liệu quý giá cho những ai bắt đầu tìm hiểu về văn học Nhật Bản, là tư liệu trích dẫn cho các bài lý luận phê bình, nghiên cứu, luận văn, luận án, đẩy mạnh phát triển tiếp nhận văn học Nhật Bản ở Việt Nam.

Một số sách nghiên cứu rất hấp dẫn và nổi tiếng của Nhật Chiêu

Đánh giá thành tựu của văn học Nhật Bản, nhà văn Nhật Chiêu nghĩ rằng yếu tố quyết định là đó tình yêu bao la dành cho thiên nhiên, cái đẹp, là tinh thần tự do trong đời sống Nhật Bản. Ở xứ Phù Tang, cả cộng đồng dành cho thiên nhiên, cái đẹp niềm say mê lạ lùng. Người Nhật hoàn toàn tự do trong lối sống, trong văn hóa, tôn giáo, triết học, nên khi gặp được Thiền tông, đã trở thành yếu tố tiêu biểu trong đời sống, bộc lộ rõ trong văn chương.

Với bề dày uy tín học thuật, Nhật Chiêu là giám khảo thường xuyên của nhiều cuộc thi nghiên cứu văn học Nhật Bản như Giải thưởng Inoue Yasushi, cuộc thi sáng tác thơ Haiku…

Truyền lửa văn chương

Trong lĩnh vực nghiên cứu, Nhật Chiêu từng được xưng tụng là "ông hoàng thơ haiku tại Việt Nam", do số lượng thơ haiku đồ sộ được ông dịch thuật, giới thiệu, đã tạo nên làn sóng tìm hiểu thể thơ độc đáo của Nhật Bản, các câu lạc bộ thơ haiku mở ra trên khắp các tỉnh thành.

Tuy nhiên, từ lúc bắt đầu bước vào con đường tiếp nhận văn học cho đến nay, điều mà Nhật Chiêu hướng đến là giới thiệu độc giả những tuyệt tác kỳ thư của văn chương thế giới từ Ấn Độ, Hy Lạp, Trung Quốc, Nhật Bản, Trung Cận Đông… đến tác giả mới như Jon Fosse giải Nobel 2023. Ông liên tục đọc xen kẽ các nhà văn, nhà thơ khác nhau từ phương Đông đến phương Tây, đọc nhiều xu hướng khác nhau qua các ngôn ngữ khác nhau để học tập, tiếp tục mang tính toàn thể.

Tập thơ giao lời kể và thơ tượng quẻ

Gần đây, Nhật Chiêu thường xuyên có những buổi giảng sâu rộng về văn học Việt Nam, thí dụ về Truyện Kiều, về thơ Thiền Lý - Trần, về thơ chữ Nôm của Trần Nhân Tông, về sự khởi đầu của văn chương tiếng Việt…

Điểm sơ lượt qua hoạt động trên của học giả Nhật Chiêu, chúng ta có thể thấy sau khi về hưu, rời giảng đường đại học, ông vẫn tiếp tục say mê nghiên cứu văn học và dành nhiều thời gian bình giảng văn chương ở khắp nơi để truyền ngọn lửa khơi gợi cảm hứng tình yêu tiếng Việt, yêu thi ca qua những trang sách.

Thể nghiệm ngôn từ trong văn chương

Trong sáng tác, mỗi tác phẩm đòi hỏi khả năng sử dụng ngôn từ riêng của tác giả. Nhật Chiêu cũng là một "tay chơi" liên tục vùng vẫy trong cõi tiếng Việt. Sau loạt tác phẩm dịch thuật, Nhật Chiêu bước qua địa hạt sáng tác với Đi dưới mưa hồng (NXB Văn nghệ, 2007), Mưa mặt nạ (NXB Văn nghệ, 2008), Lời tiên tri của giọt sương (NXB Hội Nhà văn, 2011), Ân ái với hư không (NXB Văn hóa văn nghệ, 2015)…

Tập truyện

Tập truyện của ông khác lạ so với tác phẩm thông thường với đủ loại truyện nhỏ, truyện lạ, truyện đêm, truyện đâu, truyện hư, truyện mê, truyện ai, truyện chơi, truyện thời… Nhật Chiêu đã tạo ra loạt truyện mới mẻ, kỳ lạ.

Những sáng tác của Nhật Chiêu được Trần Hoài Anh gọi ông là "đứa con hoang" của văn chương Nam bộ: "một nhà văn Nam bộ lạ lùng ở chỗ văn chương của Nhật Chiêu không hề mang chút hơi hướm nào của văn chương Nam bộ từ trong cốt cách, trong nội dung và hình thức biểu đạt của nó. Nhật Chiêu là người đi đến tận cùng cái đẹp, có thể nói anh là con người của chủ nghĩa duy mỹ và duy cảm gắn với nhân sinh".

Địa hạt của thơ, dấu chân sáng tạo của Nhật Chiêu đậm nét hơn qua hàng loạt thể thơ mới do ông khởi xướng như thơ giao lời kể, thơ tượng quẻ dựa theo hình thức của các quẻ trong Kinh Dịch trong mỗi bài thơ, nhịp thơ đi theo nhịp của các hào âm và dương; thơ đôi đồng phương haiku - lục bát, thơ lục bát tán hoa, thơ lục bát lục bình thanh…

Lê Ngọc Hân

Nguồn: Thể thao và Văn hóa, ngày 30.12.2025.

Sáng 29.11, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM), Khoa Văn học và Ngôn ngữ học đã tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề “Các vấn đề lý thuyết Ngôn ngữ học và ứng dụng lần 4”. Hội thảo này tạo cơ hội cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên thảo luận về các chủ đề chuyên sâu về ngôn ngữ. 

Tham dự hội thảo có PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường; PGS. TS. Đặng Ngọc Lệ, Chủ tịch Hội Ngôn ngữ học TP. HCM; TS. Nguyễn Hoàng Trung, Trưởng Ngành Ngôn ngữ học (Khoa Văn học và Ngôn ngữ học) cùng nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên. 

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS. Lưu Văn Quyết khẳng định những đóng góp của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học vào thành tựu chung của Nhà trường. “Những tham luận và trao đổi tại hội thảo sẽ mang lại nhiều gợi mở có giá trị, góp phần làm sâu sắc hơn các vấn đề lý thuyết cũng như ứng dụng trong ngôn ngữ học”, thầy bày tỏ.

PGS.TS. Lưu Văn Quyết cho biết chủ đề hội thảo năm nay tập trung vào nhiều các khía cạnh về ngôn ngữ tri nhận - Ảnh: MINH THƯ

Hội thảo gồm 2 phiên: phiên toàn thể và phiên tiểu ban. Trong phiên toàn thể, tham luận “Về hai nguyên lý của ngôn ngữ học tri nhận”, do TS. Nguyễn Hoàng Trung trình bày, tập trung làm rõ hai nguyên lý cốt lõi của ngôn ngữ học tri nhận. Tham luận “Ẩn dụ ý niệm con người là con vật nhìn từ lý thuyết ngôn ngữ học xã hội tri nhận”, của PGS.TS. Trịnh Sâm, đã phân tích cách các hình ảnh động vật được sử dụng trong ngôn ngữ để ẩn dụ hoá đặc điểm, trạng thái và hành vi của con người, dựa trên những kinh nghiệm văn hóa - tri nhận của cộng đồng ngôn ngữ.

TS. Nguyễn Hoàng Trung cho biết chủ đề hội thảo hướng đến các vấn đề lý thuyết nói chung và vấn đề thực tiễn trong các khu vực nghiên cứu ngôn ngữ học nói riêng - Ảnh: MINH THƯ 

PGS.TS. Trịnh Sâm phân tích ẩn dụ động vật mã hóa hành vi người - Ảnh: MINH THƯ

Sau phiên toàn thể, các phiên chia làm hai tiểu ban chuyên sâu gồm tiểu ban Lý thuyết và tiểu ban Ứng dụng. Ở tiểu ban Lý thuyết, các tham luận tập trung vào những vấn đề như ngôn ngữ học tri nhận, khái niệm “quyền lực” trong diễn ngôn, phân tích ngôn ngữ giới và các mô hình tạo tác từ vựng tiếng Việt. Tiểu ban Ứng dụng cũng trình bày các nghiên cứu gắn với thực tiễn giao tiếp, bao gồm sự mơ hồ trong phát ngôn, nhịp điệu và thanh điệu theo lứa tuổi, ngôn ngữ quảng cáo, bài tập dạy học tiếng Việt và ẩn dụ ngôn ngữ về biến đổi khí hậu. Tất cả tham luận đều được phản biện kín, với 21 bài đạt yêu cầu và 13 bài được chọn trình bày tại hội thảo. 

Các báo cáo viên tại tiểu ban Ứng dụng trình bày đề tài tại hội thảo - Ảnh: MINH THƯ

Hội thảo đã mở ra không gian để các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thảo luận các vấn đề chuyên môn, định hướng cho các nghiên cứu tiềm năng tiếp theo của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học. Sự kiện đã góp phần duy trì hoạt động phát triển học thuật của Nhà trường, mở rộng các chương trình nghiên cứu chuyên sâu có tính ứng dụng đa lĩnh vực trong tương lai. 

Sáng ngày 20.12, tại Hà Nội, Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tổ chức Lễ trao Giải thưởng Văn nghệ Dân gian năm 2025 cho 49 công trình tiêu biểu. Cơ cấu giải thưởng năm nay gồm: 3 giải Nhì B; 9 giải Ba A; 21 giải Ba B; 14 giải Khuyến khích và 2 Tặng phẩm. Đáng chú ý, Lễ trao Giải thưởng Văn nghệ Dân gian không có công trình nào được trao giải Nhất.

Trong số 3 công trình đạt giải Nhì B – mức giải cao nhất mùa giải năm nay – có công trình “Văn học dân gian Cà Mau” do TS. La Mai Thi Gia (chủ biên), TS. Phan Xuân Viện, TS. Lê Thị Thanh Vy và CN. Lê Thanh Toàn (Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM) biên soạn.

GS.TS. Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, phát biểu tại chương trình - Ảnh: Báo Quân đội nhân dân

Theo GS.TS Lê Hồng Lý – Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam – dù năm nay không có công trình vượt trội như mùa giải 2024, nhưng chất lượng các công trình nhìn chung đồng đều hơn. Hội đã tiếp nhận 70 công trình đăng ký dự giải, tăng so với 67 công trình năm 2024. Số lượng công trình đạt từ giải Ba B trở lên là 33 công trình, trong khi giải Khuyến khích chỉ còn 14 công trình (năm 2024 là 24 công trình).

Công trình Văn học dân gian Cà Mau được đánh giá cao bởi tính công phu và giá trị khoa học, khi vừa sưu tầm tư liệu hoàn toàn mới, vừa khảo cứu chuyên biệt về đời sống văn học dân gian vùng đất cực Nam Tổ quốc. Theo nhóm biên soạn, đây là lĩnh vực quan trọng góp phần định hình bản sắc văn hóa Cà Mau, nhưng trước nay chưa có nhiều công trình hệ thống và toàn diện.

TS. La Mai Thi Gia (chủ biên) (người thứ 3 từ phải sang) cùng các tác giả được trao giải Nhì B, Giải thưởng Văn nghệ Dân gian năm 2025 - Ảnh: Hội VNDGVN

Trong quá trình điền dã, nhóm nghiên cứu đã thu thập được nguồn tư liệu phong phú, phục vụ thiết thực cho công tác bảo tồn di sản văn hóa dân gian Nam Bộ. Công trình giới thiệu 1.237 tác phẩm, gồm: 577 câu ca dao, 358 câu tục ngữ, 93 truyền thuyết, 80 câu đố, 78 truyện cười, 24 truyện cổ tích và 24 bài vè, đồng thời chỉ ra những đặc điểm tiêu biểu của văn học dân gian Cà Mau trong từng thể loại. Qua đó có thể thấy, văn học dân gian Cà Mau vừa tiếp nối truyền thống văn học dân gian Việt Nam, vừa mang đậm dấu ấn riêng của địa phương.

Đây cũng là thành quả chung của tập thể giảng viên và 252 sinh viên Khoa Văn học (nay là Khoa Văn học và Ngôn ngữ học) tham gia sưu tầm thực địa trong các năm 2022, 2023 và 2024, tiếp nối chuỗi hoạt động nghiên cứu văn học dân gian Nam Bộ đã được triển khai nhiều năm qua tại Khoa.

Giải thưởng Văn nghệ dân gian là giải thưởng thường niên do Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam tổ chức, nhằm vinh danh các công trình nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn và sáng tác tiêu biểu trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật dân gian. Đây là một trong những giải thưởng uy tín trong giới nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, góp phần khuyến khích bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân gian của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, đồng thời ghi nhận những đóng góp học thuật có giá trị thực tiễn và lâu dài đối với đời sống văn hóa đương đại.

Thanh Toàn

Sáng 29.11 tại TP.HCM, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM tổ chức hội thảo khoa học Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật (VH-NT) tại TP.HCM từ 1975 đến nay, thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và sinh viên tham dự.

K.VH&NNH - Ngày 22.12.2025, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Xã hội trí tuệ nhân tạo và vận hội cho Việt Nam”. Tọa đàm thu hút nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên quan tâm tham dự.

Diễn giả Nguyễn Anh Tuấn

Đại diện Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng Khoa phát biểu về vị trí của khoa học xã hội và nhân văn trong môi trường xã hội trí tuệ nhân tạo. Theo ông, trong kỉ nguyên số, việc đối thoại giữa khoa học công nghệ và nhân văn, giữa bản sắc cá nhân và xu hướng toàn cầu hóa là điều cần thiết để kiến tạo một xã hội phát triển bền vững.

Diễn giả Nguyễn Anh Tuấn – đồng sáng lập, đồng Chủ tịch và Giám đốc diễn đàn Toàn cầu Boston trình bày về xã hội trí tuệ nhân tạo và vận hội cho Việt Nam. Ông cho biết ý tưởng về mô hình xã hội trí tuệ nhân tạo đã được bắt đầu từ sớm và thu hút sự quan tâm của nhiều chính trị gia, nhà hoạch định chính sách trên thế giới. Việc vận dụng trí tuệ nhân tạo hiệu quả có khả năng hỗ trợ cho việc điều hành xã hội, giúp đỡ người dân trong các công tác hành chính, đẩy nhanh tốc độ phát triển,…

Ông Nguyễn Anh Tuấn cũng nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo là một công cụ hỗ trợ đắc lực để phát triển, đổi mới xã hội. Ông gợi ý về một Chính phủ 24/7, trung tâm giao dịch và sáng tạo tài sản số, công viên điện ảnh, v.v. cho Việt Nam. Để xây dựng hình ảnh thương hiệu Việt Nam trên toàn cầu trong thời đại số, các ngành khoa học xã hội và nhân văn đóng vai trò dẫn dắt, định hướng sử dụng trí tuệ nhân tạo hiệu quả.

PGS.TS. Phan Mạnh Hùng – Trưởng Khoa Văn học trao tặng Thư Cảm ơn cho diễn giả Nguyễn Anh Tuấn

Trong phiên thảo luận, tọa đàm đã nhận được nhiều câu hỏi thiết thực liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đời sống, kinh tế, giáo dục, nghệ thuật, v.v. Diễn giả và cử tọa đồng ý rằng trí tuệ nhân tạo là công cụ hữu ích trong nhiều lĩnh vực song công dân phải được trang bị kiến thức, kĩ năng để phòng ngừa những rủi ro trong tương lai.

Tọa đàm kết thúc thành công tốt đẹp, gợi mở nhiều suy ngẫm, ý tưởng về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong xã hội nói chung, trong việc nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn nói riêng.

Thái Hà, Khánh Duy

Sáng 29-11, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐHQG TPHCM, tổ chức Hội thảo khoa học “Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật tại TPHCM từ 1975 đến nay”.

Hội thảo nhằm đánh dấu 50 năm hình thành và phát triển của Khoa văn học và Ngôn ngữ học, đồng thời cũng là dịp nhìn lại những đóng góp của giới nghiên cứu văn học - nghệ thuật tại TPHCM trong thời gian qua.

Trong khuôn khổ các nghiên cứu tại TPHCM từ năm 1975 đến nay, Hội thảo tập trung vào các công trình nghiên cứu, phê bình, sưu tầm và dịch thuật các thời kỳ, bao gồm các chủ điểm: Nghiên cứu văn học cổ điển, văn học cận hiện đại và văn học hiện đại, phê bình văn học hiện đại, sưu tầm và nghiên cứu văn học dân gian, sưu tầm và nghiên cứu di sản Hán Nôm, dịch thuật và giới thiệu các lý thuyết nghiên cứu văn học, dịch thuật và nghiên cứu văn học nước ngoài, hội họa, điêu khắc, âm nhạc, sân khấu và điện ảnh từ 1975 đến nay.

Phát biểu khai mạc, TS Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, nêu rõ: “Văn học nghệ thuật TPHCM từ năm 1975 đến nay phản ánh sức sống mạnh mẽ, tinh thần năng động và bản lĩnh của một đô thị tiên phong, phản chiếu chính tâm thế của những người làm khoa học xã hội và nhân văn. Hội thảo hôm nay không chỉ là sự kiện học thuật, mà còn là một cuộc gặp gỡ của những người đồng điệu, một không gian để tri thức kết nối và hợp tác, một diễn đàn để cùng suy nghĩ về vai trò của văn học, nghệ thuật và ngôn ngữ trong kỷ nguyên biến động mạnh mẽ toàn cầu và chuyển đổi số”.

Nhìn vào bối cảnh toàn quốc, có thể thấy văn học nghệ thuật TPHCM có sự đồng điệu nhất định. Điều này đặt ra yêu cầu kép trong việc nghiên cứu văn học nghệ thuật: vừa đảm bảo tính cộng hưởng với văn học nghệ thuật toàn quốc, vừa đóng góp những màu sắc riêng trong bức tranh tổng thể.

Một trong những chủ đề lớn của văn học Việt Nam là thân phận con người, đây cũng là nội dung nghiên cứu được nhiều nhà khoa học quan tâm. Tại hội thảo, GS-TS Huỳnh Như Phương giới thiệu về chủ nghĩa nhân văn truyền thống và hiện đại trong văn học thông qua một số tác giả tiêu biểu. Từ đó phác họa hình ảnh con người Việt Nam dưới góc nhìn của thời đại.

Bên cạnh các tham luận về thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật TPHCM, TS Vũ Thị Thanh Trâm mang đến báo cáo công tác sưu tầm tư liệu Hán Nôm của Phòng Nghiên cứu Hán Nôm thông qua phần giới thiệu bản in năm 1820 Tứ thư tiết yếu - Đại học của Bùi Huy Bích.

Theo PGS-TS Nguyễn Công Lý, hội thảo mới là bước đầu để nhìn nhận và tổng kết thành tựu văn học nghệ thuật TPHCM. Trong tương lai, rất cần sự bổ sung và cập nhật thành tựu của nhiều thế hệ nghiên cứu, lý luận, từ đó mở ra nhiều hướng nghiên cứu cho các nhà khoa học xã hội và nhân văn trong công cuộc nghiên cứu về văn học nghệ thuật TPHCM.

Hồng Ân

Nguồn: Sài Gòn giải phóng, ngày 29.11.2025.

Ngày 21/12, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP.HCM), Ngày hội Nghệ thuật 2025 chính thức diễn ra với chuỗi hoạt động đa dạng, tạo nên một không gian giao lưu, kết nối giữa giảng viên, sinh viên cùng các nghệ sĩ và người làm nghệ thuật. 

Ngày hội Nghệ thuật là sự kiện do sinh viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM) tổ chức, nhằm tạo không gian kết nối giữa những người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. 

Với chủ đề Hoa chào ngõ hạnh, sự kiện kỳ vọng sẽ mở ra một điểm khởi đầu tích cực cho các chương trình giao lưu, sáng tạo và lan tỏa các giá trị nghệ thuật trong cộng đồng sinh viên.

Không gian kết nối các thực hành nghệ thuật

Chia sẻ về ý nghĩa sự kiện, TS Đào Lê Na (Trưởng Bộ môn Nghệ thuật học, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học) cho biết khu đô thị đại học TP.HCM là nơi tập trung đông đảo sinh viên nhưng không gian dành cho các hoạt động nghệ thuật và văn hóa vẫn còn rất hạn chế. Vì thế, ngày hội sẽ góp phần nuôi dưỡng khả năng cảm thụ nghệ thuật cho người trẻ đang học tập và sinh sống tại đây, mà trong đó sinh viên sẽ là người giữ vai trò mở ngõ, lan tỏa và kết nối.

Với mong muốn xây dựng một không gian đối thoại nghệ thuật bền vững, sự kiện hướng tới trở thành một hoạt động văn hóa - học thuật thường niên, góp phần lan tỏa tinh thần nghệ thuật, sáng tạo và nhân văn đến sinh viên nói riêng và những người yêu nghệ thuật nói chung.

Nổi bật trong khuôn viên sự kiện là không gian triển lãm và hội chợ nghệ thuật, trưng bày đa dạng các tác phẩm do sinh viên và những người làm nghệ thuật thực hiện. Tại đây, người tham dự có thể chiêm ngưỡng triển lãm phục trang, phục sức cải lương, triển lãm các tác phẩm nghệ thuật của trẻ đặc biệt hoặc đến với gian hàng thư pháp, mặt nạ hát bội và các sản phẩm nghệ thuật thủ công khác.

Bên cạnh đó, ngày hội còn có các hoạt động trình diễn nghệ thuật truyền thống và đương đại, với những tiết mục âm nhạc, sân khấu và trình diễn đặc sắc, tạo nên một không gian độc đáo, thú vị và đầy tính nghệ thuật. 

Ngoài ra, các buổi trò chuyện và thực hành chuyên sâu về diễn xuất, biên kịch, hội họa… với sự hướng dẫn trực tiếp từ các nghệ sĩ và những người làm việc trong lĩnh vực sáng tạo giúp người tham gia trực tiếp rèn luyện kỹ năng và khai mở tư duy sáng tạo. 

Từ chất liệu văn hóa đến kịch bản phim thị trường

Cũng trong khuôn khổ chương trình, F35 Story (nhóm biên kịch phim Quỷ cẩu, Truy tìm long diên hương…) đã có những chia sẻ về kinh nghiệm ứng dụng chất liệu văn hóa trong xây dựng kịch bản phim điện ảnh, một hướng đi đang được nhiều nhà làm phim quan tâm trong bối cảnh thị trường điện ảnh Việt Nam ngày càng cạnh tranh.

Đại diện nhóm biên kịch, anh Lê Công Sơn cho biết đề bài ban đầu của Truy tìm long diên hương chỉ dừng lại ở việc xây dựng một bộ phim hành động với mô típ truy tìm báu vật. Tuy nhiên, đây là dạng câu chuyện đã xuất hiện khá phổ biến trong điện ảnh khu vực và thế giới, với những tác phẩm thành công rực rỡ nhờ gắn kết chặt chẽ giữa yếu tố hành động và văn hóa bản địa. Từ thực tế đó, nhóm biên kịch buộc phải tìm một hướng tiếp cận khác, vừa quen thuộc với khán giả đại chúng, vừa tạo được điểm nhận diện riêng cho tác phẩm.

Do đó, nhóm quyết định lựa chọn bối cảnh làng chài kết hợp với câu chuyện về báu vật long diên hương và các yếu tố của võ thuật Tây Sơn để tạo ra hướng đi khác biệt cho bộ phim hành động này. Tuy nhiên, trong thực tế, tín ngưỡng truyền thống của cư dân miền biển là thờ cá ông, chứ không phải thờ long diên hương. Vì vậy, theo chị Huỳnh Thu Trang, ê-kíp đã phải sáng tạo một thế giới hư cấu để tượng cá ông trở thành một vật báu có giá trị thương mại nhằm hợp lý hóa các tình tiết của câu chuyện.

Lý giải cho cách tiếp cận này, anh Phạm Cao Nhân cho rằng điện ảnh nói riêng và nghệ thuật nói chung có thể cải biên các yếu tố văn hóa. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải giữ lại những giá trị cốt lõi, bởi mục tiêu cuối cùng của việc lồng ghép là để đưa văn hóa địa phương đến gần hơn với cộng đồng.

Tương tự, biên kịch Thu Trang nhấn mạnh rằng chất liệu văn hóa vừa là lợi thế vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy, để việc lồng ghép đạt hiệu quả, người viết kịch bản cần có sự am hiểu thấu đáo, thái độ tôn trọng và trách nhiệm khi tiếp cận với những giá trị văn hóa được đưa vào tác phẩm.

Song, nhìn chung, các biên kịch đều nhận định rằng chất liệu văn hóa chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong một câu chuyện đủ sức chạm tới cảm xúc người xem. "Giá trị quan trọng nhất của nghệ thuật là khả năng khơi gợi cảm xúc. Vì vậy, trước hết biên kịch phải kể được một câu chuyện hay, rồi mới tính đến việc lồng ghép các yếu tố văn hóa vào" - anh Sơn chia sẻ.        

Khánh Châu, Quốc Huy

Nguồn: Thể thao và Văn hóa, ngày 21.12.2025.

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trân trọng thông báo về việc tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thành tựu nghiên cứu văn học nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh từ 1975 đến nay.” Sự kiện do Khoa Văn học và Ngôn ngữ học chủ trì, diễn ra từ 07:30 đến 11:30 ngày 29/11/2025 (thứ Bảy) tại phòng D.201–202, cơ sở Đinh Tiên Hoàng, phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh.

Hội thảo được tổ chức nhằm tổng kết những thành tựu nổi bật của nghiên cứu văn học và nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh - đô thị lớn nhất cả nước, nơi hội tụ các dòng chảy văn hóa, sáng tạo và học thuật - trong giai đoạn từ năm 1975 đến nay. Đây cũng là hoạt động chào mừng 50 năm ngày thống nhất đất nước và 50 năm hình thành, phát triển của Khoa Văn học và Ngôn ngữ học (1975 - 2025).

Với vai trò là một diễn đàn học thuật quan trọng, hội thảo dự kiến thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu và các nhà quản lý trong lĩnh vực văn học, ngôn ngữ, Hán Nôm, văn hóa, nghệ thuật. Các tham luận sẽ tập trung phân tích những đóng góp của giới nghiên cứu và sáng tác tại Thành phố Hồ Chí Minh đối với văn học nghệ thuật Việt Nam đương đại; nhận diện những đặc trưng, xu hướng vận động của văn học nghệ thuật đô thị; đồng thời chia sẻ những vấn đề mới trong nghiên cứu văn học, nghệ thuật, ngôn ngữ và Hán Nôm trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa.

Hội thảo góp phần khẳng định vai trò của khoa học cơ bản trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời mở ra các hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu và giảng dạy. Sự hiện diện và đóng góp của quý đại biểu sẽ tạo nên thành công cho hội thảo và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam.

Khoa Văn học và Ngôn ngữ học 

Kính mời quý đại biểu đăng ký tham dự tại đây trước ngày 27/11/2025.